woensdag 30 september 2009

"dossiers worden vaak niet gelezen"

Veel van de klachten die ik krijg van patiënten is dat dossiers niet gelezen worden voor een poliklinische afspraak met een dokter. Tot mijn verbazing bevestigde een aantal artsen dit zonder schroom. Als reden gaven zij aan dat er geen tijd is om dit te doen voor een afspraak. Verbazingwekkend want het lijkt mij toch cruciaal voor een goed verlopend gesprek dat de arts weet wie hij op zijn spreekuur krijgt en voor welke kwaal.

Een patiënt heeft vaak lang gewacht op zo'n afspraak om bijvoorbeeld uitslag te krijgen van onderzoek, prognoses te horen, etc. Vaak verwacht men dan ook veel van zo'n afspraak. Een arts ziet vaak het echter als een routinematig polikliniek "draaien", een onderbreking van het "echte" werk.

De teurstelling is vaak groot als uit de eerste vraag vaak blijkt dat de arts niet helemaal precies meer weet waar het ook weer over ging. De arts bladert al vragen mompelend in het dossier , zoekend naar houvast. Er is geen oogcontact. etc.etc. Irritatie, verwarring en verlies van vertrouwen zijn in de rest van het gesprek voelbaar.

Hoe kan het anders?  Vaak is het 1 minuut scannen van een dossier, het enkele seconden voor de geest halen van de persoon,  met een vriendelijke blik en een hand deze persoon  binnenhalen, de patient aankijken en meteen een "to the point" vraag stellen  voldoende om een heel plezierig en nuttig gesprek te voeren. Zonder tijdverlies maar veel gerichter en, belangrijk, met veel meer voldoening van zowel arts als patiënt.

Wellicht zou een goed en overzichtelijk electronisch dossier kunnen helpen. Dit is makkelijker doorzoekbaar en overzichtelijker dan de nog steeds gebruikte schriftelijke krabbels en verschillende formulieren in een map. Maar dat is slechts voorwaarde scheppend, belangrijker is de cultuur van "snel" poli draaien te doorbreken en elke patient opnieuw de aandacht te geven die hij of zij verdient.

dinsdag 29 september 2009

Kan ik een arts wel beoordelen?

Vaak wordt er gedacht dat wij als patiënt niet in staat zijn een arts te beoordelen omdat de medische behandeling zeer gespecialiseerd is en voor leken niet te begrijpen. De handeling is zo complex dat we daar niets over kunnen zeggen. Niets is echter minder waar. Afgezien van het feit dat niet iedere behandeling complex is, is dit complexe medische deel slechts een deel van het totaal.

Kunnen we dus als patiënt wel een arts beoordelen? Jazeker. Ik vergelijk het altijd maar met de aanschaf van een technisch ingewikkeld  product zoals een computer. Intrinsiek is de computer voor een leek niet te bergrijpen, maar allerlei andere zaken wel zoals: voldoet hij aan mijn verwachtingen, helpt het mij met hetgene waarvoor ik hem gekocht heb, hoe ben ik geholpen in de winkel, ben ik vriendelijk bejegend en ben ik goed geinformeerd?
Dit is niet veel anders bij een doktersbezoek. Hoe word ik benaderd, behandeld en voldoet het effect van de behandeling aan de vooraf gestelde verwachtingen, hoe is de service, nazorg, ben ik goed geïnformeerd, etc.? Dat zijn de aspecten die u kunt beoordelen en die van groot belang zijn voor het effect van een behandeling.
De beleving rond een behandeling is van net zo groot belang als de behandeling zelf. Uit onderzoek blijkt dat deze beleving voor 50-70% het uiteindelijke behandeleffect bepaald. Niet gering lijkt mij. Als iedere behandelaar én patiënt hiervan doordrongen is en we dit ook met elkaar delen levert dit enorm veel op voor alle partijen in de zorg.

maandag 21 september 2009

Win-win gezondheidszorg, betalen voor gezondheid?

Het is bekend dat er in de zorg vele tegensgestelde belangen zijn. De belangrijkste tegenstelling zit hem in belangen van artsen en patiënten. Simpel gezegd: artsen worden beter betaald naarmate de patiënt vaker ziek is en meer behandeling nodig heeft. De patiënt betaalt dus niet voor gezondheid maar voor een behandeling bij een bepaalde ziekte. Wat niet wil zeggen dat artsen willen dat veel mensen ziek zijn (mag ik hopen), maar feit is dat dit systeem uitnodigt tot het zoeken naar een aandoening of afwijking en het behandelen daarvan.

In vroeger tijden werd in China en India de arts van een dorp betaald zolang men gezond was. Als men ziek was stopte men met betalen net zolang tot de patiënt weer beter (of overleden...) was.
Een mooi systeem; hoe gezonder het dorp hoe beter de arts betaald werd. Een echte win-win situatie dus zou je denken, de belangen van de arts en zijn patiënten zijn gelijkgericht. Maar ja, wat is dan ziek, wanneer is men beter, wie bepaalt dat? Het roept nogal wat vragen op.
Bovenstaande lijkt me in onze huidige maatschappij niet gemakkelijk in te voeren. Maar niettemin, hoe kunnen in dezelfde denktrand zo'n dergelijke win-win situatie in onze westerse zorg introduceren, ofwel hoe kunnen alle belangen van patiënt en arts (en andere partijen in de zorg) weer op één lijn komen? Als we dat voor elkaar krijgen zijn we dicht bij een oplossing naar het  verbeteren en betaalbaar houden van de zorg.

Specialisten stappen uit project Zichtbare Zorg

De orde van specilaisten heeft aangekondigd op te stappen bij het in mijn ogen zeer bewonderenswaardige project Zichtbare Zorg. Dit project probeert de kwaliteit, inhoud en kosten van de zorg voor de consument transparant te maken. De Orde heeft nu aangegeven zelf normen te gaan bepalen voor het zichtbaar maken van de specialistische zorg.

Zo als gewoonlijk gaat de Orde met machtsmiddelen te werk en niet met overleg om de achterban te beschermen. Het belang ligt duidelijk bij de beroepsgroep en veel minder bij de patiënt. Het maakt eens te meer duidelijk dat echte transparantie moeilijk is voor de Orde. Het wil controle blijven houden over de informatie en zelf bepalen waar men wel transparant is en waar niet. Een soort halve oplossing dus. Maar: semi-transparant is hetzelfde als niet transparant! Niemand gelooft in gefilterde, partijdige informatie.

Durf je  kwetsbaar op te stellen, kom van de troon en meng je onder de "gewone mensen", laat zien waar je sterktes en zwaktes liggen. Gebruik de transparantie in  je voordeel, heb vertouwen in de kennis en kunde en het goede werk van veel specialisten. Ik heb sterk het vermoeden dat de achterban zelf, de individuele specialisten veek minder bang zijn voor openheid dan de Orde, die de belangen van de beroepsgroep wat al te fanatiek verdedigt en daarmee verdere schade aanricht aan het imago van de specialisten.

donderdag 17 september 2009

Ja, u heeft echt een keuze als patiënt!

Veel patiënten zijn nog steeds niet op de hoogte van het feit dat er echt keuzevrijheid is in de zorg, blijkens een flink aantal emails die ik krijg met vragen van patiënten over Zoekdokter.nl. "Kan ik echt de arts kiezen die ik wil?" Ja, dat is uw recht als patiënt! U kunt naar de arts waarvan u vindt dat die het beste bij u en uw probleem past, die u het meest vertrouwd, waarvan u de beste verhalen hebt gehoord van medepatiënten.
Het is uw lichaam dus u bepaalt.

Helaas zijn ook sommige ziekenhuizen hier nog niet van doordrongen en voeren een "postcodebeleid" zo vernam ik van iemand die een afspraak wilde maken op een afdeling orthopedie van een (nota bene) Academsich Ziekenhuis. Bij het niet hebben van de juiste postcode werd vriendelijk verzocht naar het ziekenhuis in de eigen omgeving te gaan. We worden door dit soort berichten ineens bewust van het feit dat ondanks alle goede intenties wat betreft keuzevrijheid en transparantie sommige (afdelingen van) ziekenhuizen nog in de jaren 70 leven.

Dus, patiënten van Nederland, maak bewuste keuzes op basis van de beschikbare informatie op de ziekenhuissites, Kiesbeter.nl, Elsevier.nl,  AD.nl, Zoekdokter.nl en kijk vooral het oordeel van uw medepatiënten.
Deel uw ervaringen met bepaalde behandelingen en zorgverleners en help zo niet alleen uw medepatiënten met het maken van keuzes maar ook uw arts met het verbeteren van de zorg.
Uiteindelijk wordt bij het maken van bewuste keuzes iedereen beter; de arts krijgt de patiënten die hij "verdient" (dus degenen die passen bij zijn/ haar aanpak en expertise) en de patiënt krijgt de kwaliteit waar hij recht op heeft.

Mexicaanse griep; de milleniumbug van de farmaceutische industrie?

Is de Mexicaanse griep de milleniumbug van de farmaceutische industrie?
Vlak voor het aanbreken van het jaar 2000 wist de IT industrie ons te overtuigen van het feit dat de milleniumbug de wereld zou doen instrorten. Niets bleek minder waar. Ik zie toch veel paralellen met de huidige Mexicaanse griep hype. Recent heb ik de discussie gevolgd over het de vraag of je nu een of twee doses Tamiflu moet snemen om veilig te zijn. Het lijkt erop dat de miljarden die besteed zijn aan Tamiflu "nuttig" besteed moeten worden.

Elk gezond persoon doorstaat de Mexicaanse griep zonder medicijnen met gemak.
De discussie kan wat mij betreft dus beter gevoerd worden over wel of geen Tamiflu in plaats van over 1 of 2 doses. Daarnaast lees ik berichten dat voorraden Tamiflu die ingekocht zijn voor de laatste vogelgriep hysterie tegen de uiterste houdbaarheid aan zitten en dus op moeten. Dit laatste lijkt me wat overtrokken maar ik denk zeker dat een sturende en stimulerende werking van de producenten van Tamiflu een rol speelt in de berichtgeving rond de Mexicaanse griep.

Probleem is dat een hype snel gecreëerd is en bij het idee dat de risico's toenemen wordt voor veiligheid gekozen. Het lijkt een terechte keuze maar de vraag is of deze keuzes gebasseerd zijn op juiste risico-inschatting of op opgeklopte media-aandacht. Er gaat voor miljarden euro's wereldwijd tamiflu over de toonbank dus de belangen zijn groot genoeg om twijfels te hebben.

vrijdag 11 september 2009

Toestanden rond neuroloog Jansen Steur in toekomst onmogelijk?

Uit het rapport van de comissie Lemstra blijkt: sinds 1992 was al bekend dat de neuroloog Jansen Steur onverantwoordelijk werk leverde.
Het is moeilijk te bevatten hoe zowel collega's, medische staf, raad van bestuur als de inspectie zo lang de neuroloog Jansen Steur hebben zien dysfunctioneren zonder in te grijpen. Hoe kan dit gebeuren? Wat zijn de factoren en denkwijzen die dit veroorzaken?
1. De te onafhankelijke positie van de specialisten binnen de Nederlandse ziekenhuizen?
2. De directie van ziekenhuizen en wellicht ook collega's willen de vuile was niet buitenhangen?
3. De inspectie kijkt te veel naar koele cijfers en meetbare middelen en vergeet daarbij de patiënt?
Het rapport luidt: "waar was de patiënt?"  Een goede titel want deze vraag lijkt in de besluitvorming rond de affaire niet vaak gesteld te zijn. Als de directie de verhalen van patiënten had verzameld en op juiste wijze had gemeten en deze verhalen ook serieus had genomen was het beeld snel duidelijk geworden.

De commissie Lemstra doet voor de hand liggende aanbevelingen: scherper toezicht op de kwaliteit van het werk van medici. De minister zou onder meer de meldingsplicht voor ziekenhuizen bij samenwerkingsproblemen tussen medici moeten verruimen. Allemaal prima, maar ook de commissie vergeet in deze aanbeveling degene waar het allemaal om draait: de patiënt. Laat deze het voor het zeggen hebben,
luister en monitor wat die zeggen, verzamel ernstige beschuldigingen en verdenkingen en bespreek dit direct met de vakgroepen en betrokken specialist.
Neem de mening van de patiënt als graadmeter en we hebben een uitstekend systeem om de vroeg in te grijpen bij (dreigende) problemen.

artikel 1/9/09 Tubantia : Vernietigend oordeel affaire Jansen Steur

donderdag 10 september 2009

Als Dysney de Baas Was In Uw Ziekenhuis; meesterlijk

Net het boek van Fred Lee "If Dysney Ran Your Hospital" uit. Meesterlijk! Analytisch en tegelijkertijd met gevoel geschreven.
Goede onderbouwing van wat veel zorgverleners uit ervaring al weten, het effect van empathie op patientenperceptie.
Enkele quotes die ik wel mooi vind:
"Geef voorrang aan hoffelijkheid boven efficiëntie"
"Concentreer je op het woord "zorg""
"perceptie van zorg wordt bepaald door hoe men als mens word behandeld en niet door medische deskundigheid"

Schrijvende over het effect van empathie, hoffelijkheid en dienstverlening noemt Lee een aantal zaken:loyaliteit van patiënten neemt toe, tevredenheid van het personeel neemt toe waardoor processen verbeteren, kosten dalen, etc. Allemaal zeer belangrijke verbeteringen. En goedkoop en snel in te voeren!

Daar is nog één belangrijk extra effect aan toe te voegen en naar mijn mening is dit de belangrijkste reden om het belang van hoffelijkheid en dienstverlening in de zorg te blijven benadrukken.
Een patiënt die empatisch benaderd en goed geinformeerd word zal sneller herstellen van een ziekte, minder recidiveren, zelfstandiger zijn en minder zorgbehoefte hebben. Uit o.a. onderzoeken van Nivel door J. Bensing (www.nivel.nl)blijkt:De beleving van een behandeling en de ziekte is van een even groot belang als de daadwerkelijke medische aandoening. Haak in op de beleving en de behandeling wordt zeker twee keer zo effectief. Dit betekent letterlijk; een empatische dokter is een betere dokter.